ترکمن سسی - بهرام جرجانی - هر قدمی که از حضور نظامی آمریکا در اطراف ایران کاسته شود، می‌تواند به سود امنیت ملی ایران باشد؛ اما در میدان سیاست و امنیت، آنچه امروز عقب‌نشینی به نظر می‌رسد، ممکن است مقدمه یک آرایش تازه باشد.
تحرکات نظامی اخیر و گزارش‌های مربوط به خروج یا جابه‌جایی بخشی از نیروها و تجهیزات آمریکا از برخی مواضع، بار دیگر یک پرسش مهم را مطرح کرده است: آیا واشنگتن در حال کاهش حضور نظامی خود در منطقه است یا می‌کوشد با تغییر محل استقرار نیروها، شکل تازه‌ای از حضور و قدرت عملیاتی خود را ایجاد کند؟
برای ایران، پاسخ به این پرسش صرفاً یک موضوع خبری نیست؛ مسئله‌ای مرتبط با امنیت ملی، بازدارندگی و آینده معادلات منطقه‌ای است.
هر عقب‌نشینی واقعی آمریکا، فرصتی برای ایران است
حضور نظامی آمریکا در اطراف ایران همواره یکی از مؤلفه‌های فشار و تهدید علیه امنیت کشور بوده است. بنابراین، اگر جابه‌جایی‌های اخیر واقعاً به کاهش ظرفیت نظامی آمریکا برای تهدید ایران منجر شود، این تحول را باید یک فرصت راهبردی و به سود منافع ملی ایران دانست.
افزایش هزینه استقرار نیروهای آمریکایی، آسیب‌پذیری پایگاه‌ها و دشواری حفظ حضور نظامی در محیطی پرتنش، می‌تواند محاسبات واشنگتن را تحت تأثیر قرار دهد. هر اندازه امکان تحمیل هزینه نظامی به ایران محدودتر شود و احتمال درگیری مستقیم کاهش یابد، زمینه برای تقویت امنیت و ثبات منطقه نیز بیشتر خواهد شد.
ایران برای برخورداری از امنیت، نیازی به حضور نیروهای فرامنطقه‌ای در نزدیکی مرزهای خود ندارد. امنیت پایدار منطقه باید بر احترام متقابل، منافع ملت‌های منطقه و پرهیز از تهدید و مداخله نظامی استوار باشد.
از این منظر، کاهش واقعی حضور نظامی آمریکا نه موضوعی برای بی‌تفاوتی است و نه تحولی که اهمیت آن را بتوان نادیده گرفت؛ این اتفاق، در صورت تحقق، می‌تواند به تقویت موقعیت راهبردی ایران کمک کند.
اما یک هشدار جدی: خروج نیروها همیشه به معنای عقب‌نشینی نیست
در تحلیل تحولات نظامی، نباید ظاهر یک جابه‌جایی را با نتیجه نهایی آن اشتباه گرفت.
ممکن است نیروهایی از یک پایگاه خارج شوند، اما در پایگاهی دیگر مستقر شوند. ممکن است تجهیزات از یک منطقه انتقال یابند، اما توان عملیاتی از طریق ناوهای جنگی، هواپیماها، سامانه‌های دوربرد یا مراکز پشتیبانی دیگر حفظ شود. حتی ممکن است تغییر آرایش نیروها با هدف کاهش آسیب‌پذیری و افزایش انعطاف‌پذیری نظامی انجام گیرد.
این‌ها سناریوهایی هستند که باید بررسی شوند؛ نه اینکه بدون شواهد کافی، تصمیم قطعی آمریکا تلقی شوند.
به همین دلیل، انتشار تصاویر تخلیه یک پایگاه یا خبر خروج تعدادی از نیروها، به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره شکست راهبردی آمریکا کافی نیست. پرسش تعیین‌کننده این است: آیا توان واقعی آمریکا برای تهدید ایران کاهش یافته است یا فقط شیوه و محل استقرار آن تغییر کرده است؟
پاسخ به این پرسش، نیازمند بررسی مقصد نیروها، وضعیت تجهیزات و شواهد معتبر درباره ظرفیت عملیاتی باقی‌مانده آمریکا است.
پاسخ ایران؛ هوشیاری، بازدارندگی و اتکا به توان داخلی
در چنین شرایطی، ایران باید از فرصت‌های احتمالی برای تقویت موقعیت خود استفاده کند، اما اجازه ندهد خوش‌بینی زودهنگام جایگزین ارزیابی دقیق شود.
حفظ آمادگی دفاعی، تقویت بازدارندگی، رصد مستمر تحولات منطقه و استفاده هوشمندانه از ظرفیت‌های دیپلماتیک، از جمله ضرورت‌هایی است که مستقل از نوع تصمیم واشنگتن باید دنبال شود.
آمادگی برای سناریوهای مختلف به معنای قطعی دانستن وقوع جنگ نیست؛ بلکه به معنای آن است که امنیت ملی نباید به پیش‌بینی رفتار طرف مقابل وابسته باشد.
همچنین، هر نشانه‌ای از کاهش تنش یا عقب‌نشینی واقعی باید فرصتی برای تثبیت امنیت و جلوگیری از درگیری‌های پرهزینه تلقی شود. قدرت ملی فقط در توان مقابله با تهدید خلاصه نمی‌شود؛ توان جلوگیری از جنگ و حفظ منافع کشور نیز بخشی اساسی از آن است.
سخن پایانی؛ نه شادی زودهنگام، نه غفلت راهبردی
اگر آمریکا در حال کاهش واقعی حضور نظامی خود در اطراف ایران باشد، این تحول می‌تواند فرصتی مهم برای تقویت امنیت ملی و محدودشدن فشار نظامی بر کشور باشد. اما اگر این جابه‌جایی‌ها بخشی از یک آرایش جدید باشند، تنها با بررسی دقیق تحولات می‌توان ابعاد و پیامدهای آن را شناخت.
ایران باید از هر تحول واقعی که به کاهش تهدید و تقویت امنیت ملی منجر می‌شود، استقبال کند؛ اما نه بر اساس آرزوها، بلکه بر پایه شواهد و ارزیابی دقیق تصمیم بگیرد.
در برابر تحولات نظامی آمریکا، نه باید از احتمال عقب‌نشینی آن چشم پوشید و نه باید احتمال بازآرایی آن را نادیده گرفت. فرصت را باید شناخت، تهدید را باید سنجید و امنیت ایران را باید با هوشیاری و اقتدار حفظ کرد.
بهرام جرجانی | کارشناس حقوق و فعال اجتماعی
- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
- نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.