ترکمن سسی - رضا حاجی محمدی کارشناس ارشد روابط بینالملل در یادداشتی با عنوان "نسلها در میانه سنت و تجدد: نگاهی به روابط بیننسلی ترکمنهای گلستان"نوشت : نسل جدید جامعه ترکمنی، هویت قومی را اغلب با افتخار میپذیرد، اما آن را انعطافپذیرتر میبیند و معتقد است که میتوان مدرن بود و در عین حال ترکمن باقی ماند.
رضا حاجی محمدی - کارشناس ارشد روابط بینالملل
در خانههای بسیاری از خانوادههای ترکمننشین استان گلستان، دو نگاه متفاوت اما همزیست کنار هم زندگی میکنند. نسل قدیم که ریشه در زندگی روستایی، دامداری و آدابورسوم دیرینه دارد، هویت قومی را در جزئیات روزمره جستوجو میکند؛ از پوشیدن لباس سنتی در مراسم گرفته تا سخن گفتن به زبان ترکمنی در خانه و پایبندی به آداب خواستگاری و عروسی. برای بسیاری از پدربزرگها و مادربزرگها، این سنتها نه فقط خاطره، بلکه ستون هویت و افتخار قومی است. آنها نگراناند که با کمرنگ شدن زبان مادری در میان نوهها، یا کنار گذاشتن برخی مراسم، پیوند نسلها با گذشته سست شود. در گفتوگوهای شبانه کنار سماور، هنوز داستانهای قدیمی، ضربالمثلها و یادآوری اهمیت حفظ آداب قبیلهای شنیده میشود و این نسل اغلب اصرار دارد که فرزندان و نوهها حداقل در مناسبتهای مهم، لباس سنتی بپوشند یا به زبان ترکمنی صحبت کنند.
در مقابل، نسل جدید که بیشتر در شهرهایی مانند گنبدکاووس، بندرترکمن یا حتی مراکز استان تحصیل کرده و با فضای مجازی، رسانهها و زندگی شهری آشناست، نگاه متفاوتی دارد. بسیاری از جوانان ترکمن هویت قومی خود را ارج مینهند، اما آن را لزوماً در تکرار کامل آداب گذشته نمیبینند. برای آنها، پوشیدن لباس سنتی در عروسی یا شرکت در رقصهای محلی ارزشمند است، اما زندگی روزمره را باید با واقعیتهای امروز هماهنگ کرد. برخی ترجیح میدهند در محیط کار یا دانشگاه به فارسی صحبت کنند، ازدواج را بر اساس انتخاب شخصی و نه صرفاً پیوندهای قبیلهای تنظیم کنند و برخی آداب را که زمانبر یا هزینهبر میدانند، سادهتر برگزار کنند. این نسل اغلب هویت ترکمنی را با افتخار میپذیرد، اما آن را انعطافپذیرتر میبیند و معتقد است که میتوان مدرن بود و در عین حال ترکمن باقی ماند.
این تفاوت نگاه گاه به تنشهای خانوادگی منجر میشود. اختلاف بر سر نحوه برگزاری مراسم عروسی، انتخاب همسر، میزان استفاده از زبان ترکمنی در خانه یا حتی ظاهر و پوشش، موضوع گفتوگوهای گاه تند بین والدین و فرزندان است. نسل قدیم ممکن است رفتار نسل جدید را فاصله گرفتن از اصالت بداند و نسل جوان نیز اصرار والدین را مانع پیشرفت و آزادی فردی تصور کند. با این حال، در بسیاری از خانوادهها این اختلافها به گسست کامل نمیانجامد. پیوندهای عاطفی قوی، احترام متقابل و درک مشترک از اهمیت خانواده، پلی میان دو نسل ایجاد کرده است. جوانان اغلب در مراسم مهم خانوادگی حضور مییابند و سالمندان نیز کمکم برخی تغییرات را میپذیرند؛ مثلاً برگزاری بخشهایی از عروسی به سبک سادهتر یا استفاده از فناوری برای ارتباط با خویشاوندان.
واقعیت زندگی در گلستان نشان میدهد که هویت قومی ترکمنها در حال بازتعریف است، نه نابودی. نسل جدید با شرکت در جشنوارههای محلی، یادگیری موسیقی سنتی یا حتی تولید محتوا درباره فرهنگ ترکمنی در فضای مجازی، به شیوهای تازه به حفظ هویت کمک میکند. در عین حال، نسل قدیم با انتقال شفاهی داستانها و آداب، بنیان این هویت را زنده نگه میدارد. روابط بیننسلی در این جامعه بیش از آنکه میدان تقابل باشد، عرصه گفتوگو و سازگاری است. اگر این گفتوگو با احترام متقابل ادامه یابد، میتوان امید داشت که آدابورسوم ترکمنی نه بهعنوان یادگاری منجمد، بلکه بهعنوان میراثی زنده و سازگار با زمان، از نسلی به نسل دیگر منتقل شود و هویت قومی همچنان بخشی طبیعی از زندگی روزمره مردم این دیار باقی بماند.
نکته: انتشار یادداشت به منزله بیان دیدگاه این رسانه نیست و صرفا در راستای گسترش اطلاع رسانی است و گشودن دروازه ای است برای تبادل نظرات و طرح دیدگاه های شهروندان.
- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بیاحترامی به اشخاص، قومیتها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزههای اسلامی منتشر نمیشود.
- نظرات بعد از ویرایش ارسال میشود.